AI versnelt alles behalve het oordeel

Vorige week keek een van onze recruiters naar drie cv’s die bijna letterlijk op onze vacaturetekst leken geschreven. Waarschijnlijk door een AI-agent die de kandidaat naast zijn eigen cv had gezet, met de opdracht: maak het passend. Dat is inmiddels normaal geworden. En ik denk dat het iets vertelt over waar ons vak naartoe beweegt.

Ik ben zelf pas met NXTminds echt in recruitment beland. Het vak is nieuw voor me, en misschien maakt me dat scherper op wat er nu snel verschuift. Wat ik zie: aan beide kanten van het gesprek staat inmiddels een taalmodel. De recruiter schrijft de vacaturetekst met AI-hulp. De kandidaat past het cv aan met AI-hulp. In het midden zit een menselijke recruiter die daar doorheen moet prikken.

De voorkant is sneller, de achterkant zwaarder

Als je nuchter naar het proces kijkt, is er veel gewonnen. De vacaturetekst schrijven, notities van je collega verwerken die de opdracht heeft binnengehaald, plaatsen op job portals: dat gaat rap. Op zich mooi, want ik ken weinig recruiters die hier veel plezier uit halen. De tijd die je terugwint, kan naar het deel van het werk waarin mensen het verschil maken.

Wat ik tegelijk zie, is dat de achterkant lastiger wordt. Wanneer de voorkant zo snel gaat, kun je te snel over je vacaturetekst heen walsen. Er staat opeens iets waarvan je niet meer voelt of het klopt. En omdat kandidaten dezelfde snelheid hebben ontdekt, komt er wat ik met een recruiter “bullshit lingo” ben gaan noemen binnen: vloeiende teksten waaronder soms wel en soms niet iemand met de juiste ervaring zit.

Dat betekent dat je interviewvaardigheden scherper moeten. Doorvragen naar situationele ervaringen. Waar liet je die analytische vaardigheid zien, wat was de situatie, wie zat er nog aan tafel, wat deed jij precies? Mensen liegen daarbij zelden bewust. Een goed geschreven cv zegt gewoon steeds minder over wat iemand daadwerkelijk kan.

Wat een taalmodel niet ziet

Een deel van dit vak kun je heel goed met techniek versnellen. En er is een deel dat gewoon menselijk is. Iemand in de ogen kijken en het ontastbare scherp krijgen. Bedrijfsculturele factoren wegen bij een vaste positie soms zwaarder dan de skills op papier, maar het is ook in interim belangrijk om scherp op te zijn. Iemand die het over “een workshop met de klant” heeft, past niet vanzelf in een bedrijf waar mensen naast elkaar gaan zitten om mee te kijken. Die taalverschillen lijken klein en zeggen enorm veel over de belevingswereld waarin iemand thuishoort.

Ik denk dat we in het vak naar een grotere tweedeling toe bewegen.

De term is niet van mij, die komt van Philips. Maar hij vangt precies wat er gebeurt: hoe meer techniek de transacties overneemt, hoe zwaarder het oordeel weegt dat een mens erover velt.

De bot-versus-bot dynamiek

En dan is er een scenario waar ik voorzichtig naar zit te kijken. Kandidaten laten cv’s schrijven door AI, sturen ze via AI-tools uit, en recruiters overwegen om aan de voorkant een bot te plaatsen om de eerste selectie te doen. Bot tegen bot. Er zit een grens vanuit de EU AI Act die zegt dat je geen kandidatenlijst mag maken op basis van uitsluitend een machine. Er moet “meaningful human oversight” zijn. Daar zitten we nog lang niet, maar de beweging is er wel.

Als ik het helemaal doordenk, kom ik bij een vraag waarvan ik niet weet of onze branche die al hardop stelt. Wat is dit vak nog waard als iedereen elkaar met botjes bezighoudt? Op enig moment ontstaat er, denk ik, een terugslag. Geen nostalgie. Het model raakt eenvoudigweg uitgeput.

Terug naar ouderwets mensenwerk

Waar ik op inzet, is dat we bij NXTminds nog meer verschil gaan maken door langdurige relaties. Interim-professionals die we al jaren kennen, met bewezen track record. Klanten waar we ingericht zijn op de vraag achter de vraag. Referenties waar we zelf ooit al eens mee gewerkt hebben. Fysiek zien, meerdere trajecten samen doen, community bouwen. Dat is harde mensenarbeid, en het kost tijd.

Als je het op afstand bekijkt, is dat een verrassend ouderwets model. En ik denk juist dat daar de opening zit. Iedereen die alleen op snelheid concurreert, komt straks in dezelfde bot-versus-bot arena terecht. Wie tegelijkertijd de techniek benut en in de menselijke laag investeert, komt daar bovenuit.

Wat wij van onze tooling vragen

Toen we met NXTminds startten, heb ik vendor selection gedaan op verschillende ATS-partijen. AI was zo nieuw dat bijna niemand er een oplossing voor had. Waar ik naar zocht, was een partij die het onderwerp wél actief in de roadmap dacht. Byner viel op omdat ze die signalen gaven. We werken er nu twee jaar mee, en gaandeweg leer je waar de echte hefbomen zitten.

Wat ik van tooling verwacht, is dat het de menselijke tijd beschermt. Concreet: dat er in de workflow een assistent naast je staat die helpt met vertalen of aanscherpen, zodat de recruiter er ook echt mét aandacht overheen gaat in plaats van er vluchtig doorheen te gaan .

Dat contextuele data van kandidaten en klanten (gesprekstranscripten, natuurlijke taal, herhalende patronen) beschikbaar komen zodat matches ook op zachte factoren beter worden.

En dat het systeem simpele afspraken, bijvoorbeeld het inplannen in een driehoek tussen kandidaat, interim en recruiter, gewoon geautomatiseerd afhandelt. Al die gewonnen tijd verdwijnt anders in kleine handelingen die geen mens hoeft te doen.

Waarom we het toch actief opzoeken

Wij vinden bij NXTminds dat we het aan onze stand verplicht zijn om actief te experimenteren met deze technologie. Ik geloof dat je alleen echt begrijpt waar AI faalt als je het zelf bouwt en gebruikt. Wanneer je nooit last hebt van garbage in, garbage out, ga je op enig moment blind vertrouwen op een verkeerde uitkomst. Dat lijkt me een reëel risico voor iedereen die deze golf passief afwacht.

Onze klanten zitten met dezelfde uitdagingen als wij. Wanneer iets bij ons faalt, is dat vaak een les die zij ook goed kunnen gebruiken. Zo versnellen we hopelijk samen onze leercurve.

Waar het ons naartoe brengt

Ik denk dat het vak recruitment de komende jaren een dubbele beweging maakt. Alles wat transactioneel is, wordt sneller en goedkoper. Alles wat mensenwerk is, wordt zeldzamer en zwaarder. Onderweg loopt er een bot-versus-bot fase doorheen die wat mij betreft geen eindstation is. Daarna komen we uit op iets dat verrassend veel op vroeger lijkt: langdurige relaties, zorgvuldig oordeel, echte gesprekken.

De rol van techniek is om die menselijke ruimte mogelijk te maken. En de rol van ons als recruiters is om die ruimte ook echt te gebruiken. Anders hebben we AI ingezet om een leger transacties te versnellen, terwijl er niemand meer overblijft om het oordeel te vellen dat er uiteindelijk toe doet.